Odmowa wykonania polecenia służbowego– Kiedy zrobisz to bezkarnie?

Zasadniczo pracownik powinien wykonywać polecenia przełożonego. Taki obowiązek wynika wprost z kodeksu pracy. Przede wszystkim oczekuje się wykonywania pracy wynikającej z zakresu obowiązków przydzielonego pracownikowi. Od tej reguły są jednak nieliczne wyjątki. Zdarza się, że nie tylko można, ale nawet trzeba odmówić wykonania polecenia szefa.

Jeśli polecenie przełożonego

• nie dotyczy pracy (np. robienie prywatnych zakupów dla szefa),
• jest niezgodne z prawem (np. poświadczanie nieprawdy w różnego rodzaju dokumentach),
• jest sprzeczne z umową o pracę (polecenia wykraczające poza zakres obowiązków pracownika),

wówczas pracownik może odmówić jego wykonania. W przypadku poleceń wykraczających poza zakres obowiązków pracownika odmowa nie jest możliwa w każdym przypadku. Jeśli zmiana zakresu obowiązków jest spowodowana np. chorobą innego pracownika i taki stan rzeczy nie trwa dłużej niż 3 miesiące w roku, wówczas pracodawca ma prawo wymagać wykonania zadań innych niż wymienione z umowie. Warunkiem jest zachowanie formy pisemnej. Za okres zastępowania innego zatrudnionego, pracownikowi należy się wynagrodzenie w niezmienionej, wskazanej w umowie, wysokości.

Gdy wykonanie zadania może narazić zdrowie lub życie pracownika, może on również odstąpić od zleconej czynności.

Odmowa wykonania polecenia jest również możliwa, gdy polecenie łamie zasady współżycia społecznego. Do tego rodzaju działań można zaliczyć uporczywe zlecanie pracy w godzinach nadliczbowych tylko jednemu pracownikowi, w sytuacji, gdy pracownik ten np. ze względu na trudną sytuację rodzinną ma ograniczone możliwości dysponowania czasem. W razie, gdy pracodawca ukarze pracownika którąś z kar porządkowych lub zwolni go z pracy, osoba poszkodowana ma prawo sądownie domagać się usunięcia kary z akt lub przywrócenia do pracy.

Należy pamiętać, że oportunizm nie jest mile widzianą cechą pracownika, a pracodawca może dążyć do pozbycia się pracownika, który odmawia wykonywania poleceń. W takich wypadkach  warto, w miarę możliwości, toczyć spór zachowując formę pisemną lub starać się, by rozmowy odbywały się przy świadkach. Takie środki ostrożności mogą popłacać w sytuacji, gdy dojdzie już do zwolnienia, a swoich praw będzie trzeba dochodzić w sądzie.